Richtlijn gelijke beloning: werkgevers winnen tijd om functies te clusteren
De Europese richtlijn gelijke beloning verplicht werkgevers tot meer transparantie over loon en tot een eerlijke indeling van functies. Nederland moet deze richtlijn implementeren. De mondelinge behandeling van het wetsvoorstel vindt in januari 2027 plaats. Dat de richtlijn nog niet is geïmplementeerd biedt werkgevers de gelegenheid functies van gelijke waarde tijdig in clusters onder te brengen, voordat werknemers zich op het beginsel van gelijke beloning beroepen. Dit risico is groot, want vrouwelijke medewerkers kunnen verzoeken hun loon gelijk te trekken met de best verdienende man. Zij kunnen bovendien het verschil met terugwerkende kracht tot vijf jaar vorderen.
De richtlijn verplicht tot gelijke beloning voor gelijkwaardig werk
De Europese Richtlijn ((EU) 2023/970) bouwt voort op het beginsel dat mannen en vrouwen gelijk loon voor gelijke arbeid of arbeid van gelijke waarde moeten ontvangen. Dat beginsel ligt al vast in artikel 157 VWEU, dat onder beloning ieder voordeel verstaat dat een werknemer uit hoofde van de dienstbetrekking direct of indirect van de werkgever ontvangt. De Centrale Raad van Beroep heeft recent bevestigd dat de implementatietermijn van de richtlijn op 7 juni 2026 is verstreken, en noemt de richtlijn een uiting van een Unie-brede consensus tegen ongelijke beloning. Nederlandse wetgeving moet deze richtlijn nog omzetten; dat traject loopt via het wetsvoorstel waarvan de mondelinge behandeling in januari 2027 volgt.
Functies indelen in categorieën van gelijke waarde
Om aan de richtlijn te voldoen, moeten werkgevers functies onderverdelen in categorieën van werknemers die gelijke arbeid of arbeid van gelijke waarde verrichten. Nederlands recht kent dit uitgangspunt al via de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen, die voorschrijft dat arbeid wordt gewaardeerd volgens een deugdelijk stelsel van functiewaardering. De richtlijn voegt daaraan toe dat de indeling in categorieën op objectieve en genderneutrale criteria berust, zoals vaardigheden, inspanning, verantwoordelijkheid en arbeidsomstandigheden.
Dat de richtlijn nog niet is geïmplementeerd biedt werkgevers ruimte deze clusters alsnog zo spoedig mogelijk op te bouwen. Het is van groot belang dat je in kaart brengt wie wat verdient en waarom, zodat je zicht hebt op jouw loonhuis en de lonen kunt onderbouwen.
Waarom clustering van groot belang is
Een zorgvuldige clustering is van groot belang, omdat werknemers die binnen dezelfde categorie vallen zich op elkaars loon beroepen. Verdient een werknemer meer loon dan de functie rechtvaardigt, dan vragen collega’s in dezelfde categorie een gelijk loon. De rechtbank Den Haag heeft dit uitgangspunt al toegepast: als een collega in dezelfde functie bij aanstelling meer loon ontving, moet de werkgever aantonen dat dit verschil op gelijkwaardige maatstaven is gebaseerd. Zonder een heldere indeling in categorieën is dat bewijs voor een werkgever moeilijk te leveren.
Terugwerkende kracht: het risico van een loonvordering
Wordt het beginsel van gelijke beloning geschonden, dan vordert de benadeelde werknemer het verschil tussen het eigen loon en het hogere loon van de collega met terugwerkende kracht. De Hoge Raad heeft in de Akzo-zaak een dergelijke vordering toegewezen, inclusief een wettelijke verhoging over het gevorderde bedrag. Dit laat zien dat een loonvordering niet beperkt blijft tot toekomstig loon: ook het verschil over een voorbije periode kan werkgever verschuldigd zijn.
Werkgevers die functies nu niet in categorieën van gelijke waarde indelen, nemen het risico op een stapeling van loonvorderingen zodra de wet in werking treedt.
Conclusie
De richtlijn gelijke beloning verplicht tot een heldere indeling van functies in categorieën van gelijke waarde. Het is voor werkgevers van belang functies zo spoedig mogelijk in clusters onder te brengen. Als zij dat niet doen, riskeren zij loonvorderingen met terugwerkende kracht.
Als u vragen heeft over dit wetsvoorstel of over andere arbeidsrechtelijke vraagstukken, kunt u contact opnemen met Hannah Brenninkmeijer (brenninkmeijer@loyr.nl), Babs Dubois (dubois@loyr.nl) of Mike van Zeijderveld (vanzeijderveld@loyr.nl).